دولت الکترونیک به معنای استفاده از فناوری اطلاعات و تکنولوژی در ارانه انواع خدمات اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی به مردم جامعه است. خدماتی که به صورت هوشمندانه و با کارایی بالا در اختیار افراد جامعه قرار می‌گیرد. در این مقاله قصد داریم شما را با دولت الکترونیک، تاریخچه‌‌ی آن و مزایایی که دارد، آشنا سازیم. در ابتدا سعی ‌می‌کنیم درک درستی از دولت الکترونیک داشته باشیم.

دولت الکترونیک چیست؟

دولت الکترونیک چیست؟

هوشمند سازی دولت یا دولت هوشمند در موضوع ارائه خدمات آنها مشخص می شود. اگر دولت را خدمت گذار مردم بدانیم باید بتواند با استفاده از برنامه های مخالفت فناوری اطلاعات و زیر ساخت هایی که به این واسطه ایجاد می شود خدمات خود را به شکلی وسیع تر، دقیق تر و ساده تر به مردم ارائه نماید. بنابراین بصورت کلی باید دولت الکترونیک یا دولت هوشمند را دولتی دانست که با استفاده از توان علم فناوری و اطلاعات خدمات مختلف خود را به مشتریان در قالب بستر های غیر حضوری، 24 ساعته و بدون تعطیلی ارائه نماید.

در واقع دولت الکترونیک با استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات شیوه ها و زیر ساخت هایی را فراهم می کند که مردم یا مشتریان آنها با استفاده از این تسهیلات  بتوانند به راحتی به اطلاعات و خدمات انها دسترسی پیدا کنند  و از کیفیت خدماتی که دریافت می کنند راضی بوده و هر روز این خدمات بهتر و توسعه یافته تر شود به شکلی که فرصت های بیشتری به مشتریان آنها داده شود تا حتی در فرآیند ها و خدمات آنها مشارکت داشته باشند.

دولت هوشمند یا الکترونیک با ایجاد بسترهای فناوری اطلاعات و ارتباطات با مشتریان خود بدون واسطه و در یک بستر دیجیتال و کاملا هوشمند در ارتباط است و همین موضوع مشارکت و همراهی مشتریان انها را در تمامی ابعاد شرکت به همراه خواهد داشت. وقتی دولت هوشمند باشد به نحو موثر و با بهترین کیفیت پاسخگوی نیاز مشتریان خود خواهد بود و مسئله‌ی هوشمندسازی شهرها را تا حد مطلوبی امکان‌پذیرتر می‌کند.

 

تاریخچه دولت الکترونیک در ایران

رشد سرسام‌آور فناوری اطلاعات و تکنولوژی انقلاب بزرگی را در ارائه خدمات دولتی به شهروندان یک کشور ایجاد کرده‌‌است. انقلابی که ایران نیز از آن مستثنی نیست. ایجاد دولت الکترونیک موضوعی بود که نحول عظیمی را در ایران ایجاد کرد و سبب ارتقا کیفیت زندگی افراد جامعه شد. اینکه دولت الکترونیک چه خدماتی را ارائه می‌دهد. در ادامه به بررسی آن می‌پردازیم. بسیاری تاریخچه دولت الکترونیک را در ایران مربوط به اواخر دوران ریاست جمهوری خاتمی می‌دانند. که البته پس از اتمام ریاست جمهوری وی این مهم به شکل کاربردی‌تر و هدفمندتر در کشور اجرا شد و اکنون شاهد چندین خدمت دولت الکترونیک با بهره‌وری بالا در کشور هستیم.

چرا به دولت هوشمند نیاز داریم؟

دلایل زیادی وجود دارد که اهمیت وجود دولت الکترونیک را در جوامع بیش از پیش یادآور می‌شود. هدف اصلی از ایجاد دوت الکترونیک این است که دولت بتواند در تمامی روزهای هفته و در تمامی ساعات شبانه‌روز پاسخگوی انواع نیاز مردم جامعه خود باشد. مقوله‌ای که در افزایش بهره‌وریاز خدمات دولتی امری اساسی محسوب می‌شود. اگر بخواهیم به مهم‌‌ترین دلایل نیاز به دولت الکترونیک در تمامی جوامع اشاره کنیم می‌توان موارد زیر را نام برد:

  1. بهبود تعاملات مسئولین با مردم
  2. صرفه‌جویی در زمان و هزینه‌ها
  3. تغییر سلیقه افراد جامعه با حضور تکنولوژی
  4. دسترسی آسان
  5. اعتمادسازی

 

خدمات دولت الکترونیک

خدمات دولت در بستر فناوری و اطلاعات بسیار ساده تر خواهد شد به شکلی که کارمندان دولت از زمان خود بیشترین استفاده را خواهند کرد و مشتریان که شامل افراد حقیقی و حقوقی مختلف هستند با استفاده از این بسترها خیلی زودتر و سریع تر نیازهای خود را پاسخ دهی می کنند و رضایت بیشتری هم قاعدتا از این روش خواهند داشت. به عنوان مثال دیگر نیاز نیست یک فرد حقوقی مشتری سازمان مالیاتی برای ارائه اظهارنامه مالیاتی و پرداخت مالیات خود روزها منتظر بماند، رفت و آمد کند و نیرویی را برای این کار استخدام کند و به راحتی می تواند از بستر اینترنت با ارائه این اظهارنامه و تعیین مبلغ و پرداخت الکترونیک در کمتر از چند دقیقه مشکل خود را حل کند.

دولت الکترونیک در ایران

مشتریان دولت هوشمند

بصورت کلی سه دسته مشتری را می توان برای دولت ها نام برد:

–         مردم عادی یا شهروندان

–         شرکت ها و موسسات مختلف

–         سازمان ها و ارگان های دولتی

بصورت کلی این سه دسته از مشتریان با دولت تعامل دارند و خدمات خود را از دولت دریافت می کنند. دولت الکترونیک در راستای تحقق هدف اصلی خود یعنی مردم سالاری الکترونیک تمامی خدمات خود را در هر قالبی که باشند باید هوشمند کند و برای آنها بستر مناسب را فراهم نماید.

شهروندان در دولت الکترونیک

به عنوان مثال مردم عادی یا شهروندان یا بنگاه های اقتصادی خصوصی و یا سازمان های دولتی باید بتوانند در دولت الکترونیک یا هوشمند خدماتی مانند پرداخت مالیات و عوارض، دریافت انواع گواهینامه و مجوز،  ثبت شرکت، عقد قرار داد های مختلف، انواع استعلام ها، انوع ثبت از تولد تا مرگ، بسیاری از فعالیت های مالی و اعتباری،  انتخابات، حضور در بسیاری از نظر سنجی ها و مشارکت ها، پرداخت صورتحساب های مختلف،  دریافت اطلاعات متنوع مورد نیاز از ارگان ها و … را بصورت الکترونیک و یا در فضای فناوری اطلاعات و ارتباطات به راحتی و بدون نیاز به حضور در دفاتر دولتی به دست بیاورند.

شرکت ها و موسسات در دولت الکترونیک

طبیعی است که در چنین بسترهای انواع شرکت های خصوصی ، کارخانه ها، دفاتر مشاوره ای و مدیریتی و بسیاری از کسب و کارهای صنعتی و نیمه صنعتی و یا حتی مشاغل غیر صنعتی هم می توانند هوشمند شوند که شاید بهتر باشد به این نوع هوشمند سازی بگوییم هوشمند سازی کسب و کار و یا هوشمند سازی صنعتی.

سازمان ها و ارگان های دولتی در دولت الکترونیک

البته دولت الکترونیک یا دولت هوشمند در بعد کلان دیده شده است و به راحتی می توان گفت تمامی شرکت ها و ارگان ها و سازمان های دولتی مشمول این تعریف می شوند. تمامی خدماتی که به واسطه دولت با نام هر یک از شرکت های و سازمان های دولتی که باشد باید بصورت الکترونیک و هوشمند باشد و منظور ما شخص خود دولت در این تعاریف نیست.

در این شرایط یک سازمان دولتی و یا حتی غیر دولتی نه تنها روابط خود را با شهروندان و سازمان های مشتری تسهیل بخشیده است بلکه این فرهنگ و ساختار را در میان کارمندان خود و درون سازمان نیز ایجاد کرده و در نتیجه بستری در خود سازمان فراهم شده تا کارها با سرعت و دقت بسیار بیشتری انجام شود.

در دولت الکترونیک چه اتفاقاتی می افتد؟

در دولت الکترونیک چیزی به نام فضای کار زیاد برای انبارش و نگهداری و یا کار، چیزی به نام نیروی کار زیاد برای ارائه بسیاری از خدمات، موضوعی به نام محاسبات هر روزه، بحثی به نام تهیه مستندات کاغذی و مصرف زیاد انرژی وجود ندارد.

در اصل می توان گفت در دولت الکترونیک و یا دولت هوشمند و در کنار آن در کسب و کارهای هوشمند موارد زیر اتفاق می افتد:

·        ارائه خدمات به مشتریان اعم از شهروندان عادی، سازمان های خصوصی و دولتی دیگر ساده می شود.

·        بسیاری از قواعد و قوانین زائد مدیریتی و دست و پا گیر حذف می شوند

·        به راحتی تمامی مشتریان می توانند به بسیاری از سطوح مورد انتظار خود از نظر اطلاعاتی و خدماتی دسترسی داشته باشند

·        تمامی فرآیند های اجرایی بصورت کاملا یکپارچه انجام می شوند و به دنبال آن کاهش هزینه ها و سامانه های وقت گیر و مازاد اتفاق خواهد افتاد

·        پاسخگویی به مشتریان بسیار کارآمد تر و سریع تر خواهد شد و در نتیجه رضایت مشتریان بسیار بالاتر خواهد رفت.

حال اگر با این توصیفات مزایایی مانند:

–          داشتن جامعه اطلاعاتی

–          ارائه خدمات یکپارچه

–          رفع شکاف طبقاتی

–          آموزش هدفمند و دنباله دار

–          ارتقا روابط بین دولت و مردم

–          توسعه اقتصادی

–         و دولت مشارکتی

را بتوان برای دولت هوشمند نام برد.

مزایای دولت الکترونیک

دولت الکترونیک مزایای را برای جوامع رقم می‌زند که در پیشبرد اداره مملکت نقش مهمی دارد. از جمله مزایایی که دولت‌های الکترونیک برای جوامع رقم می‌زند، عبارتند از:

  1. ارتقا بهره‌وری و کارایی
  2. اعتمادسازی
  3. افزایش رضایتمندی افراد جامعه
  4. دسترسی آسان به دولت
  5. شفافیت‌سازی در اقدامات و طرح‌های دولتی
  6. عمومیت خدمات
  7. توسعه اقتصادی
  8. اشتغال‌زایی

معایب دولت الکترونیک

اما برخی از معایب هم برای دولت هوشمند وجود دارند که از آن دست می توان :

–         هزینه پیاده سازی زیر ساخت های تقریبا زیاد،

–         نیاز به آموزش و سرمایه گذاری

–         وابسته شدن خدمات به فناوری اطلاعات و ارتباطات

–         ایجاد شکاف دیجیتالی

–         و مهم تر از همه خطر از بین رفتن زیر ساخت ها و یا حمله های دیجیتالی

در خصوص دولت الکترونیک می توان گفت ورود به حوزه هوشمند برای دولت یک ضرورت است و نه یک انتخاب که با توجه به موضوعات فوق و مطرح شده و نیازی که در جامعه به خوبی مشاهده می کنیم به این مهم به سادگی می توان اطمینان یافت. در این راستا برای دسترسی اسانتر به دولت الکترونیک در دولت دوازدهم اپلیکیشنی طراحی و پیاده‌سازی شده‌است که در ادامه به شرح آن می‌پردازیم.

اپلیکیشن دولت همراه

سرانجام در دولت دوازدهم از اپلیکیشن دولت همراه برای ارائه خدمات دولت الکترونیک رونمایی شد. هدف از طراحی و پیاده‌سازی دولت همراه این بود که افراد یک‌جا به تمامی خدمات دولتی به صورت اینترنتی دسترسی داشته باشند. در این سامانه تاکنون 16 دستگاه دولتی حضور دارند که بیش از 50 نوع خدمت متنوع را در اختیار شهروندان قرار می‌دهند. در این اپلیکیشن علاوه بر انکه تمامی خدمات دولتی طرح‌ریزی شده به صورت آنلاین در دسترس مردم جامعه است، تمامی اخبار، همایش‌ها و رویدادهای دولتی نیز در این سامانه بیان می‌شود. برای دانلود و نصب اپلیکیشن دولت‌همراه می‌توانید عبارت دولت همراه را در کافه بازار جستجو کنید و برنامه را بر روی گوشی‌های همراه خود نصب کنید.

چهت آشنایی بیشتر با دولت الکترونیک و امکانات آن این مفاله را بخوانید.

3.5/5 ( 2 نظر )